Samen delen, samen spelen

  • delen-tekening.png

Opvoedvraag: Wat doe je als je kind jaloers is op de aandacht die zijn broertje of zusje krijgt?

Eerlijk zullen we alles delen, suikergoed en marsepein. De boodschap van dit bekende Sinterklaasliedje is mooi, maar voor de meeste kinderen is delen lastig. Of het nou om snoep gaat of de aandacht van papa. ‘Je begint eens te stoeien met de een en dan wil de ander ook direct’, vertelt een collega. ‘Of je geeft bij binnenkomst de jongste als eerste een kus en je ziet het gezicht van de ander betrekken.’ In zijn geval is het vooral de oudste dochter die jaloers is. ‘Ze meet voortdurend af of ze wel evenveel snoepjes krijgt.’ Wat doe je als je kind snel jaloers is op het broertje of zusje?

Dit zeggen de deskundigen

‘Wanneer je samen opgroeit in een huis moet je alle middelen delen. De meeste strijd wordt gevoerd om de aandacht van de ouders’, zegt orthopedagoog Sheila van Berkel die aan de Universiteit Leiden onderzoek doet naar de interactie tussen broers en zussen. Logisch ook, want mensen hebben verzorging nodig om te overleven. Dat ‘gevecht’ speelt ook nog als de kinderen volwassen zijn. ‘Bij wie passen oma en opa vaker op? Wie krijgt er meer financiële hulp?’

Zijn oudste kinderen vaker jaloers? ‘Ik ben kritisch op alle geboortevolgorde-theorieën, omdat de verschillen bescheiden zijn, als ze al worden gevonden’, zegt Van Berkel. Wel blijkt uit haar onderzoek dat kinderen met een oudere broer of zus op 3-jarige leeftijd verder in hun sociale ontwikkeling zijn dan het oudste kind op deze leeftijd. ‘Kinderen met een broer of zus zijn vanaf hun geboorte gewend om te delen. Hierdoor ontwikkelen ze bepaalde sociale vaardigheden eerder. Dit betekent niet dat ze socialer zijn. De verschillen vallen weg op het moment dat kinderen naar school gaan.’

Jaloezie kan tijdelijk toenemen als het jongste kind ouder wordt. ‘Ik kan me voorstellen dat het 3-jarige kind van je collega nu meer in vaarwater komt van haar zus’, aldus Van Berkel.

Jonge kinderen vinden het belangrijk dat alles in de meest letterlijke zin eerlijk wordt verdeeld: krijgt het broertje een lolly, dan wil het zusje er ook één, vertelt jeugdpsycholoog Tamar de Vos-van der Hoeven van Opvoedadvies.nl. ‘Pas vanaf een jaar of 7 zijn kinderen in staat om de omstandigheden mee te nemen in die afweging. Het is logisch dat een ziek broertje iets meer mag en dat je een cadeau krijgt na het halen van je zwemdiploma.’

Wat kun je doen?

Op het moment dat je kind de jaloezie uit, moet je er niet uitvoerig op ingaan, meent de jeugdpsycholoog. Doe je dat wel, dan kan het een negatieve manier van aandacht vragen worden. Dat wil niet zeggen dat je de gevoelens achter de jaloezie moet bagatelliseren. ‘Het gaat bij zo’n kind vaak niet om dat snoepje, maar het idee dat ze minder leuk is dan haar zusje. Ze gaat op zoek naar bevestiging. Krijgt ze niet als eerste een kus, dan is het van: zie je wel!’, zegt De Vos-Van der Hoeven. ‘Knoop op een rustig moment een gesprek aan: wat denkt en voelt je kind op zo’n moment?’

 

Het gevaar bestaat dat ouders te veel meegaan in het jaloerse gedrag. ‘Als jij er luchtig mee omspringt, dan zal het kind dat ook sneller doen’, meent De Vos-Van der Hoeven. ‘Wat je duidelijk wilt maken is: niet de jaloerse gevoelens zijn verkeerd, maar het gedrag dat eruit voortvloeit, zoals boos worden, spullen afpakken of zeuren.’

Uit onderzoek blijkt dat het belangrijker is dat kinderen zich hetzelfde behandeld voelen dan dat het daadwerkelijk zo is. ‘Andersom geldt dat ook: je kan het gevoelsmatig nog zo eerlijk doen, als je kind meent dat het niet zo is, dan moet je daar toch iets mee’, zegt Van Berkel. ‘Vergelijk je kinderen zo min mogelijk met elkaar en blijf vertellen dat je ze echt even lief en leuk vindt.’

 

Bron: de Volkskrant